ابدیت

هوا به شدت گرفته و غمگین است. برای نوشتن هر کدام از این سطور گاه چشمانم را می بندم و در خاطرات و گذشته ام غوطه ور می شوم. گرفتگی هوا، باد و بوران گاه بیش از پیش مرا به سمت نقاط آسیب پذیری و کوچکی ام سوق می دهد. سنم کمتر که بود و بچه تر که بودم این هوا برایم به منزله چاشنی غوطه ور شدن در خود بود. هیچ چیز در این زمان بهتر و بیشتر از پیاده روی نمی چسبید. اینکه با اقل وسائل ممکن خودت را به خیابان و پیچ و خمهایش بسپاری. تسلیم پیچ جاده و خیابان شوی به گونه ای که خیابان خود هدایتت کند. گاه بی مسیری و تحمل این حیرانی بزرگترین موهبت است برای کشتن زمانی که دیر می گذرد.

به هر دانشگاهی که می روم و در خلوت خود به جای در جایش که نظر می کنم، باری انبوه از سرخوردگی ها را می بینم. سرخوردگی که با احساسات کودکانه و شاید پاک و بی آلایش به شدت در هم آمیخته است. هر نقطه از دانشگاه و یا کلاس محل صحبت کودکی با کودکی دیگر بوده. در هر نقطه از این مکانها فردی با فرد دیگر هم صحبت شده است و پاسخ "نه" شنیده است. انسانی به انسان دیگر دل بسته  و سرخورده شده است. بعضی این جسارت را داشته اند که با دیگری صحبت کنند و اسرار از دل خود بازگویند، بعضی نیز این جسارت را نداشته اند و فقط در ذهن و درون خود سرخورده شده اند. جای در جای دانشگاه، حد اقل برای نسل من که بیش از اندازه درونگرا، کم زبان و تا حدی مأخوذ به حیا بود، پر است از صحنه بهانه های کودکانه برای هم صحبت شدن و فرار کردن از خود. شاید دانه دانه موزائیک های هر دانشگاه روزی بوده که انسانی بر آن ایستاده باشد و به هر دلیلی از فرد دیگری جزوه و یا کتابی گرفته باشد، نه از برای درس و مشق و امتحان، بلکه از برای بهانه ای ساده و دوستانه برای یک رابطه ساده انسانی. می دانم احتمالا نسل امروز اینگونه نیستند. سر و زبان دار تر از این حرف ها هستند. نسل اینترنت، فیسبوک و تلفن همراه شاید با این جملات بیگانه باشد، اما می دانم حتی این نسل هم این درد را کشیده اند. درد ورود  به دنیای انسانی دیگر و جلب توجه او. اینکه خودت را به صورتی یکباره برای دیگری تعریف کنی. ما همه شتاب زده هستیم. مثل درس شب امتحان خواندن. برای ما خیلی سخت است چندصد صفحه کتاب را در چند ماه بخوانیم، بل ساده تر آن است که همه را در یکروز بخوانیم. به همین میزان احتیاج داریم خودمان را به یکباره برای دیگری تعریف کنیم. اضطرب این امر شاید تنها با خروج از وطن برای نخستین بار قابل قیاس باشد. نخستین تجربه یک پرواز چند هزار کیلومتری تنها و ورود به جامعه ای تازه؛ با قوانین و هنجار های خودش. شاید زمانی که بایست به مسئول مربوطه گذرنامه ات را نشان دهی و از روزی که از منزلت خارج می شوی نگران عکس العمل مسئول گذرنامه فرودگاه مقصد باشی. آنجا هم باید در چند ثانیه هویتت را تعریف کنی. می گویند مأموران فرودگاه ها همه درس هایی در چهره شناسی خوانده اند. قادرند از روی چهره هر فرد تمام وجود او را رصد کنند. آیا او یک سارق حرفه ای هواپیما است؟ یا یک دانشجوی مستعد است که برای ادامه تحصیل قرار است در یکی از دانشگاه های بزرگ و معروف آن کشور ادامه تحصیل دهد. اما امان از روزگاری که این مأمور گذرنامه در دروس چهره شناسی خود، یک دانش آموز مردود بوده باشد. می تواند یک دانشمند اندکی غیر عادی را با یک بمب گذار حرفه ای اشتباه گیرد.

حکایت نخستین هم صحبت شدن های ما هم اینگونه است. معمولا به همان اندازه که فاعل رابطه بی تجربه است، مفعول رابطه هم چهره شناس خوبی نیست. کم پیش می آید که دو نفر همزمان به درک مشابهی از یکدیگر رسند. همیشه یکی آغازکننده است. یک آغاز کننده سال اولی، فردی است که به شدت دچار بیماری وسواس فکری، کمال گرایی و اضطراب است. بارها و بارها صحنه را در ذهن خود تجسم می کند و دیالوگ می سازد. در ذهن خود شرایط را به گونه ای که همه چیز تصادفی بنماید، ترتیب می دهد. با دوستانش که از خودش به مراتب بدتر و کم تجربه تر هستند، هم صحبت می شود و در اغلب اوقات هم شکست می خورد. اینجاست که نستالژی شروع می شود. اینجاست که گاه همین سنگ فرش ها و صندلی کلاس ها این درد و نستالژی را فریاد می کشند.

تصور می کنم نقطه ای در دانشگاه نیست که شاهدی بی جان، از جنس سنگ و گچ و تخته از این صحنه دردناک نداشته باشد. ناگهان در درون خود می شکنی و دوست داری گذر زمان را فراموش کنی. اینجاست که خیابان و گردش های بی هدف تو را بدین مقصود می رساند. نمی دانم چرا بعد از ۱۰ سال و به قولی گذشتن آب از سر، هنوز در خستگی ها و کلافگی ها این صحنه ها را تجسم می کنم. هر شهری نقاطی برای گم شدن در خود دارند. شاید در شهر تهران، خیابان انقلاب و چند کیلومتر اینور و آنورترش بهترین جاها برای این منظور هستند. شاید هم خیابان ولی عصر. سنگ فرش های این خیابان ها روایتگر خیلی چیزها هستند. بخشی از این امور، داستان نگاه های خیره افرادی است که ساعت ها به حیرت و گیجی بدان ها نگاه کرده اند و بر روی آنها گم شده اند. شاید برای این سفر بهتر باشد از سمت مخالف کتاب فروشی ها سفرت را آغاز کنی. در خود غرق شوی. هر چه به سمت دانشگاه هنر نزدیک تر می شوی، توگویی این سنگفرش ها دردناک تر می شوند. می دانم حال و هوای آن دانشگاه به گونه ای است که سنگ فرش های جلوی آن و حتی میز و صندلی های کافه گودو  ، روایتگر بهتر و خبره تری از این سرگذشت های تلخ هستند. وضعیت آن دانشگاه به گونه ای است که گاه نخستین شکست، بهترین دلیل از برای آن است که فردی به زندگی خود پایان دهد. همیشه فکر می کردم نستالژیک ترین بخش خیابان انقلاب فاصله واصل ما بین دانشکده هنر دانشگاه تهران تا دانشگاه هنر چهارراه ولیعصر است. بودن ۳ تا دانشکده هنر در فاصله ای کمتر از چند کیلومتر به شدت ترسناک و غمگین کننده است.

 هیچ گاه لذتی را که در پیاده روی از چهار راه ولیعصر تا میدان ولی عصر داشته ام را  فراموش نکرده ام. شاید ۲-۳ سالی باشد که از این تجربه محروم بوده ام، اما حتی زمانی که با معلم و یا استادی احمق و اعصاب خردکن و یا شرایطی نا مطلوب روبرو می شوم، در ذهن خود از میدان انقلاب تا میدان ولی عصر پیاده می روم.  سالهاست که شکست برایم تلخ نیست. به خصوص زمانی که شریک زندگی ات را پیدا می کنی، دیگر شکست معنایی ندارد. اما گاه دوست دارم تصویر همان کودک ساده و لجبازی را از خود داشته باشم که دنبال بهانه ای برای هم صحبت شدن با دیگری است و خیلی زود هم، شاید یک هفته بعد از آنکه با او صحبت می کند به شدت شکست می خورد. یا دوست دارم کودکی باشم که بعد از چند ماه و داشتن که یک رابطه پر اضطراب و جهنمی، آن رابطه را از دست می دهد. رابطه ای که نه ادامه آن امکان پذیر می نماید و نه انتهایش.

وای که تا به چه اندازه قدم زدن در خیابان هایی که وصفش را گفتم زیبا است. گاه به گذشته ام باز می گردم. چقدر آن دیوار های سرد و بی روح و قدیمی با درونت هماهنگ بود. گویی بی احساسی و عدم عاطفه زمانه را می شد در آن دیوارهای قدیمی دید. زمانی که هوا تاریک می شد، گاه چشم هایت را می بستی و فکر می کردی در خیابانهای کشوری اروپای شرقی در حال قدم زدن هستی. کافه قنادی فرانسه خیلی برایم تداعی کننده آن دست کافه هایی بود که در لهستان یا چک می توانستی ببینی. مردمی بی رمق و تا اندازه زیادی بی عاطفه و مغازه ای که نوشیدن یک قهوه در آن می توانست به شدت حالت را بدتر کند. یک قهوه فرانسه و یک شیرینی مختصر، وقفه ای بود که در راهت داشتی. دوباره سنگ فرش ها دفتر خاطراتت می شدند. راه می رفتی و به آنها زل می زدی.

وقتی از قدم زدن خسته می شدی، یواش یواش به زمین باز می گشتی و دوست داشتی هدیه ای برای خود بگیری تا به آن بهانه دوباره درس و مشق را شروع کنی. یک کتاب می گرفتم. هرقدر ذهنم خسته تر بود موضوع کتابی که می گرفتم پیچیده تر بود. هیچ گاه دلیل این موضوع را نفهمیدم. همیشه هرگاه جدی تر ناراحت و شکننده تر بودم سراغ کتاب های ریاضی محض می رفتم. کتاب هایی که حتی تا به امروز هم جسارت نکردم سراغشان روم. عموما وقتی به صورت گذرا ناراحت بودم سراغ فلسفه می رفتم. برایم خواندن فلسفه تمرکز خاصی نمی خواست. یک مشت جملات بود. به راحتی در ذهنت نقش می بست.

این خاطرات همانند آدامسی است که مزه خود را از دست داده، فقط آن را میجوی چون سطلی در راحت نیست تا آدامس را در آن اندازی. دوست داری چیزی در دهان داشته باشی تا دهانت بی هیچ دلیلی بجنبد.

شاید مسخره باشد، اما وقتی وبلاگ هایی را می بینم که مربوط به آدم هایی در آن سن و سال است و تجربه هایی از پیاده روی ها و خلوت خود در خیابان را نوشته اند، با ولع خاصی می خوانمشان. انگار خودم آن نوشته ها را نوشته ام.

مدت هاست دلم برای این پیاده روی ها تنگ شده است.

اخیرا در بین دانشجویان خبری دال بر بازنشستگی دکتر مهدی گلشنی دهان به دهان می چرخد. جدای از صحت این خبر، که آرزو می کنم در حد همان شایعه باشد، به عنوان فردی که ایشان صادقانه زحمات زیادی برایم کشیده اند، بر خود وظیفه اخلاقی می دانم که درباره ایشان و تأثیری که در سرنوشت اینجانب داشتند مقداری بنویسم. هرچند که می دانم اگر تصمیمی گرفته شده باشد، این قبیل نوشته ها هیچ اثری در تصمیم مقتضی نخواهد داشت، اما انسانیت و شرافت مرا بر آن می دارد تا به سهم اندک خود پاره ای سجایا و کرامات ایشان را نقل کنم.

الف: خاطرات شخصی

سابقه آشنایی حقیر با ایشان به سال ۱۳۷۴ بازمی گردد. سالی که تصور می کنم ایشان یکی از جایزه های اقماری بنیاد تمپلتون  را از آن خویش ساختند(ایشان در حال حاضر از داوران این بنیاد هستند، نگاه به لیست داوران گویاست که چه تیپ افرادی این افتخار را دارند). در صدا و سیما مصاحبه های متفاوتی با ایشان تدارک دیده شد. گویا مصاحبه ای هم در منزل ایشان صورت گرفت. آنچه تلویزیون نشان می داد، مردی بود با لهجه شیرین اصفهانی، که در طی سخنانش نام بزرگان زیادی از فیزیک نظری و فلسفه را به زبان می آورد و در باب مسائل بنیادی و فلسفی فیزیک نظری نظراتی را با استناد به افراد بزرگ بیان می کرد. مصاحبه در اتاقی تدارک دیده شده بود که سرتاسر آن را کتاب خانه هایی بزرگ فرا گرفته بود. یک بار هم که برای تنفس بین برنامه، دوربین در طی منزل ایشان را دنبال می کرد، تا جایی که به خاطر دارم آشپزخانه ای را نشان می داد که در دورتادور ظرف شویی آنرا کتاب فرا گرفته بود. در انتهای برنامه ایشان جمله ای را از آلبرت آینشتاین نقل کرد بدین مضمون:

"اگر می خواهید فیزیکدانان نظری را بیشتر بشناسید، به حرف های آنان کاری نداشته باشید، اعمال آنان را ببینید"

با کنجکاوی بسیار  سر انجام توانستم کتاب تازه تجدید چاپ شده ایشان بنام تحلیلی از دیدگاه های فلسفی فیزیکدانان معاصر را تهیه کنم.بارها این کتاب را مطالعه کردم. ساختار کتاب به قدری جذاب است، که تا به امروز هر گاه در شب امتحان دچار اضطراب و یا فرسودگی می شوم، برای فراموش کردن اطراف و وقایع بی ارزش و بی هدف اطرافم بدان کتاب رجوع می کنم. این کتاب تا بدان اندازه برایم جذاب است که برایم قابل قیاس با کتاب جزء و کل اثر ورنر هایزنبرگ و یا کتاب هایی از این دست است. در واقع اینگونه می توانم بگویم این کتاب یکی از عواملی بود که باعث شد به سمت فیزیک نظری گرایش پیدا کنم و در تصمیم گیری نهایی ام نقشی اساسی داشت.

اوضاع بدین منوال بود تا سرانجام توانستم در مهرماه سال  ۷۶ برای نخستین بار در کلاس درس ایشان شرکت کنم. شاید دیگران به یاد داشته باشند که ایشان در  آن سال مبانی فلسفی مکانیک کوانتومی  را تدریس می کردند. به یاد دارم که بعد از اولین جلسه با ترس و شرمساری زیاد سراغ ایشان رفتم و شاهد بحث ایشان با دیگر شاگردان بودم. تا یک سال اوضاع بدین منوال بود. مطلقا صحبت نمی کردم. فقط ایستاده به صحبت های ایشان گوش می دادم. کلاس درس ایشان به گونه منحصر به فردی بود. سرشار بود از نام های بزرگان، نظریاتشان. دائما صحبت از سمینار هایی بود که در آن بسیاری از بزرگان شرکت داشتند. و هکذا.

از دیگر نقاط قوت ایشان حافظه منحصر به فرد ایشان بود. ایشان تنها استادی است که در طی این ده سال سابقه دنبال کردن فیزیک نظری توسط اینجانب، بدون استفاده از کتاب و یا جزوه سر کلاس حاضر می شدند. شاید در طی آن درس جزوه و یا کتاب مهم نبود. اما سالهای آتی که در سر کلاس های درس های متفاوت ایشان حاضر می شدم، باز اوضاع به همان منوال بود. ایشان در کل ۷ سالی که در دانشگاه صنعتی شریف محصل بودم، در مجموع درسهای مبانی فلسفی مکانیک کوانتومی، مکانیک کوانتومی، مکانیک کوانتومی پیشرفته، مکانیک کوانتومی-نسبیتی،مکانیک کوانتومی بوهمی، نظریه میدان های کوانتومی ۱و۲و۳، نظریه نسبیت عام را تدریس کردند. به جرأت می توانم بگویم تنها استادی بود که بدون کاغذ به پای تابلوی درسی می رفت و ۲ ساعت تمام بدون وقفه تدریس می کردند. خبرگان می دانند تدریس این دروس بدون کاغذ و به صورت فی-البداهه پای تابلو تا به چه اندازه دشوار می نماید. به خصوص در تدریس نظریه نسبیت عام و بازی کردن با معادلات تانسوری، چه میزان تسلط نیاز دارد تا بتوان بدون اتلاف وقت دانشجو، مطالب را شسته و رفته تدریس کرد. حال از کارشکنی های مرسوم توسط مخالفان و ... بگذریم. (یاد آوری می کنم این توانایی ایشان در اینگونه تدریس، نکته ای است که حتی خیلی از مخالفان و افرادی که کارشکنی هم می کنند بدان اقرار می کنند. باید گفت در کشور ایران این شیوه تدریس کاملا بی همتا است.)

در سال ۱۳۸۰ اینجانب یک انسان نا امید و فروریخته از نظر روحی بودم، که دلیل آن در حد و حوصله این بحث نیست، خسته و فروریخته دنبال فردی بودم که بتوانم چند کلمه صحبت و یا درد و دل کنم. بی تعارف بگویم همه دریغ کردند. هیچ کس، حتی معلم راهنمای اینجانب که از ذکر نامش معذورم، به اندزه ذره ارزنی انسانیت و محبت در حقم نکردند که هیچ، حتی کارشکنی می کردند. روزی با نا امیدی کامل به دفتر کار ایشان رفتم. باید اواسط تابستان سال ۱۳۸۰ بوده باشد. در اتاق ایشان را در ساعت ۷:۳۰ صبح روزی سرشار از غم و نا امیدی کوبیدم و به اتاق ایشان رفتم. ایشان چهره مرا می شناختند. بدون اینکه از اینجانب سوال کنند :

که هستم؟ چه مرام و عقیده ای دارم؟ چه معدلی دارم؟ چه دین و یا عقیده ای دارم؟ و ها کذا ... با صبر و صبوری حدود ۴ ساعت وقت با ارزششان را  در اختیارم قرار دادند. درخواست ملاقات های بیشتری را کردند. هر بار صبوری و انسانیت و هر آنچه نام آن را می توان شرافت و وجدان گذاشت را در حقم روا داشتند. تکرار آن خاطرات و آن روزهای سخت حتی امروز هم که ۷ سال از آن روزگاران گذشته است، برایم دشوار و طاقت فرساست. اما می خواهم بگویم روزگاری که هیچ کس نبود، مهدی گلشنی بود. صبور بود، وقت شناس و دارای وجدان. به تمام معنا در حق اینجانب معلمی و پدری کرد. ایشان با هزینه شخصی خودشان کتاب های متفاوتی را داوطلبانه تکثیر و در اختبار اینجانب می گذاشتند. بدون در نظر گرفتن زمان و مشغله ای که داشتند، خالصانه و داوطلبانه پیگیر اوضاع و احوال من چه آشکارا و چه در نهان بودند. در یک کلام در سایه محبت های ایشان آن دوران تاریک و پر از غم، که تو گویی از آسمان غم و اندوه می بارید، به انتها رسید. می دانید گاه چنان غم و نا امیدی بر زندگی انسان سایه خود را می فکند که تو گویی هیچ چیز یارای مقابله با آن را ندارد. زمانی که دچار بحران جوانی و تنهایی می شوی، حس می کنی کشتی ات در حال غرق شدن است. تو گویی کشتی که خود ساخته بودی و با هزار امید و آرزو در آب افکنده بودیش، در مقابل دیدگانت در حال فرو رفتن است. در دور دست می نشینی و شاهد نابود شدن آرزو ها و امید هایت هستی. کشتی شکستگان مردمی غریب هستند. آنها دوست ندارند کشتی جدیدی داشته باشند. بل، دوست دارند کشتی خود را دوباره به دست خود تعمیر کنند و دوباره از سر نو آن را در آب اندازند. گاه یک لبخند و یا یک اظهار دوستی به اندازه دنیایی برایت ارزش دارد. یک لبخند و یا یک کلام محبت آمیز، کمترین هدیه است که می تواند زندگی در حال نابود شدنت را از این رو به آن رو کند. اما افسوس که دیگران حاضر نیستند حتی کمترینی را هدیه ات کنند.

رأس ساعت ۶ صبح از منزل بیرون می رفتم. همیشه دوشنبه ها رأس ساعت ۶:۳۰ در دفترش است. پشت درب سالن می مانم. درب بسته است. دکتر درب را پشت سرش بسته است. به اتاقش زنگ می زنم. از یک طبقه پله با محبت خاصی پائین می آید و از پشت شیشه لبخند می زند. می گوید: امروز باعث شدید یک ورزشی هم بکنم. با همان لهجه شیرین خود با سبک خود محبت می کند. به اتاقش می روم. می نشیند و می پرسد از اوضاع و احوال. در کیف خود دست می کند. یک کتاب جدید برایم تکثیر کرده است. "این کتاب به دردتون می خوره گفتم براتون بیارمش". با اشتیاق شروع به بحث می کند. معمولا یکساعت در مورد فیزیک نظری با اشتیاق بحث می کند. نا خودآگاه بحث به هنر کشیده می شود. از اعتقادات فرد هویل به موسیقی می گوید....

اکنون چند ساعت گذشته است. با امید از دفترش خارج می شوم. تا میدان فرمانیه پیاده می روم. در پارکی می نشینم و به حرف هایش عمیق می شوم. به منزل بازمی گردم. خانواده می پرسند:دکتر چه گفت؟ وقتی لبخند را در چهره ام می بیینند با نگرانی می گویند: خدا امواتش را بیامرزد. ۲ هفته بود لبخند نزده بودی. با انرژی به سمت کتابی که امروز صبح هدیه داده بود می روم. دنبال یک سوال جدید می گردم تا به این بهانه هفته دیگر ۶ صبح از منزل دوباره خارج شوم. ۷ سال از آن دوران گذشته. اما هنوز آن خاطرات از مقابل دیدگانم عبور می کند. به راستی چند نفر با من اینگونه کردند؟ خیلی ها ادعایشان فلک را سقف شکسته بود، اما چه کردند؟

برایم تصویر کردن، احساسی که او به من می داد تقریبا غیر ممکن است. آرزو نمی کنم فردی در جایگاه آن زمان من قرار بگیرد تا بتواند این احساس را خود تصور کند. اما او در حق من پدری کرد. وجدانیات و اعتقاداتی را که داشت به تصویر کشید. از هر منظر و با هر هدفی با من اینگونه کرد، نمی توانم منکر شوم اگر او نبود، من هم نبودم.

مهدی گلشنی با جسارت و اعتقاد می گویم، تنها معلم حقیقی من در دوران زندگی ام بود. از عدیده    افرادی بود که پرستیژ استادی داشت. زمانی در باب رابرت اپنهایمر، شاگردانش می گفتند به قدری شخصیت نافذی داشت که شاگردان سعی می کردند گویش او را تقلید کنند. شاید باورش سخت باشد، اما کمتر روزی را به خاطر می آورم که در منزل تنها بوده باشم و برای احساس نزدیکی به ایشان سعی در تقلید ایشان نداشته باشم.

خلاصه بگویم اگر امروز منی که این متن را می نویسم وجود دارم، به خاطر محبت و انسانیت مهدی گلشنی است.

ب: توانایی ها و قابلیت ها:

۱- دکتر مهدی گلشنی معدود اساتید فیزیک نطری است که دارای شخصیت چند بعدی است (مالتی-دایمنشنال). از یک طرف به فیزیک و فلسفه عشق می ورزد و در حد کمال مسلط است. از طرف دیگر در ادبیات کلاسیک ایران به شدت مطالعه دارد. از طرف دیگر در هنر و طبع هنری به شدت خبره است. ایشان علاقه بسیار زیادی به موسیقی کلاسیک دارند. هیچ گاه خاطره بحث های زیبای صبح های زود دو شنبه رأس ساعت هفت صبح از ذهنم پاک نمی شود. بحث پیرامون کیفیت اجراهای قطعات موسیقی. زمانی که ایشان از باخ و یا موتسارت صحبت می کردند، گویی از مذهب صحبت می کنند. زمانی که از جفت شدگی احساسات مذهبی عمیقشان در پرتو موسیقی می گفتند. هیچ گاه خاطره بحث های شیرینی که کدام اجراهای سنفونی های بتهون و موتسارت و بروکنر، و یا کنسرتو ویلولین های معروف بهتر هستند، از ذهنم پاک نمی شود. اینکه هر کدام عقیده ای داشتیم و بر این عقیده پای فشاری می کردیم. شاید زیبا ترین توافق ما مربوط به اجرای تریپل کونسرتوی بتهون با اجرای مشترک اویستراخ، ریختر و روستروپویچ بود.(که البته ایشان این قطعه را زنده دیده بودند). ایشان نقل می کردند که در برکلی-کالیفرنیا مغازه صفحه فروشی وجود داشت که صاحب مغازه به ایشان گفته بود : شما مطلع ترین مشتری من هستید و با وسواس ترینشان. 

۲- دکتر مهدی گلشنی توانایی عجیبی در تدریس دارد. ایشان بر خلاف خیلی ها تکیه زیادی روی فیزیک دارند تا غوطه ور شدن در ریاضیات محض. شاید دیگرانی که با ایشان کار کرده اند با اینجانب متفق القول باشند که فیزیک درس هایی را که با ایشان گذرانده اند به خوبی فرا گرفته اند.

۳- وجدان کاری، وقت شناسی و شرافت استادی. ایشان انسانی است به شدت وقت شناس. دارای وجدان کاری و تعهد حرفه ای. به راستی چند استاد اینگونه هستند؟ رأس ساعت برای سالها سر کلاس حاضر باشند، که اگر روزی فقط ۵ دقیقه دیر شود همگان بدانند امروز کلاس تعطیل است. این تعطیلی ها همیشه از دوهفته قبل مشخص بود. آنهم فقط حداکثر یک جلسه در طی یک ترم.  ده سال رأس ساعت ۸ صبح یا ۶ عصر شنبه ها و یکشنبه ها، هفته ای دوبار شنیدم: "خوب، بسم الله الرحمن الرحیم" و درست بعد از دوساعت کاری و نفس گیر، "خداحافظ تا جلسه آینده".

چند استاد چنین وجدانی دارند؟

۴- نگاهی توأمان با عدالت و صداقت با دانشجویان، انضباط حرفه ای ایشان به گونه ای است که مسائل را کاملا از هم تفکیک می کنند. محال است انجام مسئولیت و تعهدشان را قربانی هیچ توصیه و یا رابطه ای کنند. عکس آن هم صادق است. ایشان در قضاوت علمی، آنجا که پای سرنوشت یک دانشجو به میان می آید، محال است کدورت ها و شیوه عقاید را حتی برای یک لحظه در نظر گیرند.

۵- "در اتاق باز" بودن. ایشان همواره خوش برخورد، صمیمی و صادق هستند. بر خلاف خیلی ها که هیچ کاری نمی کنند و هیچ گاه وقت ندارند، ایشان همیشه وقت دارند. همیشه می توان فرصتی برای بحث با ایشان را یافت.

۶- باز بودن. اصطلاحی که همواره خودشان درباب خیلی ها به کار می برند.

"پنروز باز است"  ، "مرحوم کوشینگ باز بود" ، " مرحوم عبدالسلام باز بود"

۷- اعتقادی قلبی و زیبایی شناسانه به مذهب. پرهیز از ریا.

با آنچیزی که از صفات ایشان بازگو کردم، این سوال به شدت ذهنم را مشغول کرده است.

انسانی که در سن ۷۰ سالگی هنوز واجد این صفات و خصایص است آیا حتما باید یازنشسته شود؟ افرادی که در سن ۴۰ سالگی خودشان را پاک رها ساخته اند، نه درس می خوانند، نه مقاله می نویسند، نه ادب و تربیت درستی دارند، و نه وجدان و اخلاق حرفه ای دارند باید سر کار باشند و جوان های مردم را که با هزاران امید و آرزو و خون دل خوردن خانواده ها راهی دانشگاه می شوند را سرخورده می کنند، فقط در این میان باید مهدی گلشنی بازنشسته شود؟

مهدی گلشنی که در این سن و سال نه دارای " کبر سن"  است باید بازنشسته شود، فردی که هنوز در رفت و آمد است. دنبال آموختن است. فردی که هنوز دیدن یک کتاب تازه برق را در چشمانش هویدا می کند باید بازنشسته شود، اما اقایانی که فقط لاف می زنند و سالهاست که به انتها رسیده اند باید همواره بمانند. به جوان ها توهین کنند و ته مانده انگیزه های آنان را نابود سازند. (چندی پیش چند هزار جلد کتاب برای دکتر بردم، چنان به هیجان آمد و چشمانش چنان برقی می زد، که من در چند جوان ۴۰ ساله ای که این کتاب ها را به آنها هم داده بودم چنین هیجانی ندیدم. فردایش یک نامه برایم فرستاد که با دقت کتاب ها را وارسی کردم و حتما شروع به تکثیر و مطالعه آنها می کنم. روزی را به خاطر ندارم که با ایشان صحبت کرده باشم و صحبت کتابی نشده باشد).

به راستی زیستن در جهان سوم تا به چه اندازه دردناک است. بیایید یک بار منطقی رفتار کنید. اگر قانون هم می گوید دکتر مهدی گلشنی باید بازنشسته شود، لطفا آقایان دکتر ... را هم بازنشسته کنید.

دکتر سید مهدی گلشنی چه بازنشسته شود و چه بازنشسته نشود، همواره در قلب و فکر من استاد تمام وقت من خواهد بود. زیرا او باعث شد که من امروز باشم. مهدی گلشنی نهایت احترام مرا بر انگیخت. به من آموخت استادی جامه ای است که  سزاوار هر پی. اچ. دی گرفته ای نیست. نهایت احترام و محبت من تقدیم به او

افسوس، تنها از جهان سوم ساخته است که عبدالسلام را رئیس تیم فوتبال دانشکده فیزیک کند. دردناک است

(لطفا به هر طریقی که صلاح می دانید، مانع از این تصمیم سرتا پا اشتباه شوید. )

لینک ها:

دکتر گلشنی در آی. پی. ام

پاره ای مقالات علمی

لیست داوران بنیاد تمپلتون

تقدیم به دکتر مهدی گلشنی، با عشق و احترام قلبی بسیار

رونوشت:

دکتر سعید سهراب پور، ریاست محترم دانشگاه شریف

فردا، همه چیز تمام می شود. یک مرحله دیگر تمام می شود و نا مبهم بودن مرحله بعد دوباره آغاز می گردد. باید دوباره به خودت نگاه کنی، به بختت و شانست و اینکه چه قرار است چه پیش آید.

راستش برای من رفتن از این جا، در این لحظه بار خاصی ندارد. حتی یک هدف و یا یک آرزو هم نیست. اگر بتوانم با شاهین کار کنم درست به همان اندازه خوشحال می شوم که شاید اگر در مک-گیل با آماندا پیت و یا در سانتا-باربارا با پولچینسکی کار می کردم، می شدم. البته اقرار می کنم در حال حاضر برای من اینجا ماندن، مقداری با خود خلوت کردن و با آرامش عاطفی و در کنار خانواده کار کردن، موهبتی است که اگر مجبور نباشم و  از کمترین حداقل ها محروم نباشم حاضر نیستم آن را قربانی هیچ بهایی کنم.

چندی است افق دیدم مقداری تغییر کرده است. حس می کنم زمانی می توانم از اینجا روم که دیگر هیچ چیز برای انجام دادن نباشد. دوست عزیزم شانت، مقداری طرز فکرم را تغییر داده است. شانت خصوصیتی دارد که ستودنی است. به هیچ وجه حرف نمی زند، شکوه نمی کند و با جدیتی خاص که امروزه برای افرادی که در ایران دارای آن هستند به راستی ستودنی است. شانت از این بابت احترام مرا بر می انگیزد که دارای منفی ترین خصوصیت ما ایرانی ها نیست. اهل غر زدن نیست. فردی زحمت کش است که با حداقل امکانات، با روحیه ای عجیب غرق کارهایش شده است.

راستش در این ده سال، آنقدر افراد عجیب و غریب دیده ام که حس می کنم چقدر نیاز دارم با افراد نرمال، با آرزوهای نرمال و رفتار خطی معاشرت کنم. دیگر زیاد افرادی که به هر دری می زنند تا خودی نشان دهند، افرادی که زبانباز و یا به قولی مجسمه هایی توخالی هستند، ولو اینکه دنیای استعداد هم باشند، چنگی به دلم نمی زنند. دیگر علاقه ای به اسم ها و یا لیبل های دهان پر کن ندارم. مطلقا دوست ندارم دیگران من را فردی روشنفکر و یا غیر سنتی بدانند.

این مدت زیاد افرادی را دیدم که صبح تا شب اینور و آنور کردند تا زودتر از اینجا خلاص شوند. دوستانی عزیز و فهمیده از اینجا رفتند، رئیس رفت. بهنام رفت. جلال که از معدود افرادی بود که از نزدیک شناختمش و هرچه از تربیت خانوادگی اش بگویم کم است، رفت. امیداورم حمید هم هر چه زودتر خلاص شود (برای چی؟!).گودز هم که گاها همانند گاودزدها است او هم آرزو می کنم زودتر کارهایش سامان گیرد و خلاص شود. اما کم هم ندیدم افرادی که سرشان به تنشان نمی ارزید و رفتند. بعضی هاشان از نظر شعور و ادب اجتماعی در نازل ترین درجات بودند، گاه آرزو می کنم برای آنکه آبروی ما ایرانیها حفظ شود، حد اقل افرادی با سواد از آب در آیند تا بیکلاسی شان با سوادشان جبران شود. بعضی ها ذره ای معرفت نداشتند، هر چه بیشتر از انسانیت و جوانمردی دم می زدند، خودشان بدترش را انجام می دادند. آنها هم رفتند. همه از هم جدا می شویم، تا سالها دیگر دوباره یکدیگر را ببینیم و در عمل دریابیم در زندگی کداممان بهترین بودیم و بهترین ها را انجام دادیم. هرچند که آرزو می کنم دیدارم با بعضی ها به قولی دیدار به قیامت باشد.

نمی توانم از اوج احترامی که برای فیزیکدانان ساکن شوروی قائل هستم نگویم. تلاش و همتشان ستودنی است. فیزیکدانان شوروی در تمام مدت جنگ سرد نشان دادند، علاقه تنها عامل پیشرفت است. هیچ عاملی نمی تواند اراده افراد با انگیزه را تحت الاشعاع قرار دهد،...

اما آنچه مرا به خود مشغول داشته و آرزو دارم بیشتر هم مشغول بدارد خود فیزیک نظری است. دوست دارم چندین سال تمام وقت و دلمشغولی من صرف آن شود که اکثر قسمت های فیزیک نظری را مرور کنم. و زیباترین و جذاب ترین امید من برای ادامه این راه پر پیچ و خم نظریه ریسمان است. مدتی است محو زیبایی ریاضی نظریه ریسمان شدم. فکر می کنم بهترین عامل رضایت در اینده ای نه چندان دور برایم همین ریسمان ها باشد. شاید هم از آخرین چیزهایی که تجربه اش می کنم تا به زندگی امیدوارم سازد. بزرگان ریسمان همیشه احترامم را به شدت جلب می کنند. زیرا بعضی هاشان تنها افرادی هستند که کل فیزیک نظری را می شناسند.

روزهای زیادی گذشت. پرسه زدنهای پوچ در دانشگاه، چایی خوردن ها، با بهنام از کلاس بیرون زدنها و بحث کردن ها، گیر دادنهایم به رئیس و حمید، تفریحات گروهی و ماشین جلال، و .... آنچه امروز به عنوان جمعبندی می توانم بگویم از بودن با این بچه ها واقعا لذت بردم، هرچند هر کدام یک گوشه دنیا هستند.

پی نوشت: امروز صبح صدای جلال را شنیدم. مانند همیشه قدر شناس و صادق. واقعا گاهی دلم خیلی تنگ روزگاران گذشته می شه. پارسال همچین روزهایی بود با جلال، رئیس، گودز و حمید(برای چی؟) رفته بودیم جمشیدیه. روزی فوق العاده. چقدر زود گذشت.

مصدق در اتاق خود نشسته است.صدای گلوله فضا را پر کرده است.مصدق گریه می کند.سراغ دکتر فاطمی را می گیرد.نگران است.دکتر فاطمی ملحق می شود به دیگران.

دکتر صدیقی،دکتر شایگان،مهندس حسیبی،مهندس معظمی،مهندس زیرک زاده،نریمان،ملکوتی و دکتر فاطمی در رأس ساعت ۳ در اتاق هستند.خانم دکتر فاطمی نگران است و می بایست به منزل بازگردد.در رأس ساعت ۳ خبر اشغال اداره بیستم و رادیو رسید و صدای سرلشگر زاهدی از آنجا به گوش رسید.کمی بعد سرتیپ ریاحی با تلفن به مصدق اطلاع داد که سرتیپ فولادوند در راه است که با مصدق وارد مذاکره شود.

"شرایط اقتضا می کند شما کنار روید وگرنه خونریزی می شود"

مصدق:"من نخست وزیر قانونی هستم و استعفا نخواهم داد ولی با کسی جنگ ندارم و دستور می دهم  پارچه سفیدی بر بالای بام به نشانه بلا دفاع بودن منزل نصب کنند"

گلوله باران منزل شروع شد.مصدق گریه می کند.دیگران سعی می کنند او را قانع کنند که از منزل خارج شود.به او می گویند فقط در صورت خروج او حاضر هستند از منزل خارج شوند.

مصدق گریه می کند."مش مهدی" مستخدم مخصوص هم پیش آقاست.مصدق فکر می کند.به خیلی چیزها.به ۶۰ سال خدمت و مقاومت،به نفت،به آنانی که آنی نبودند که می نمودند....

قصد دارد در آنجا مدفون شود.دیگران مشورت می کنند و او را مجاب می کنند که از آن منزل خارج شود.نردبان به دیوار تکیه داده می شود تا "نخست وزیر قانونی ملت ایران"،این فرزند شریف،این نمونه کامل شرافت و صداقت از آن بالا رود.آن هفت نفر نیز از نردبانی بالا می روند که آن سوی آن نردبان سقوط ملت ایران است.مصدق از نردبان بالا می رود تا ستاره بخت و اقبال مردم ایران غروب کندتا پای نفت دوباره به کنسرسیوم های مختلف باز شود.مصدق از آن نردبان پائین می آید تا گلی پژمرده شود.مصدق از آن نردبان پائین می رود تا دوباره سر و کله شرکت های نفتی چند ملیتی در این سرزمین باز شود.او از صحنه محو می شود تا "شوروی" و "آمریکا" به نبرد منحوس خود، در این سرزمین بپردازند.تا ایران هم مانند کره،ویتنام،افغانستان،فیلیپین،شیلی،هنگ کنگ؛یونان و ... صحنه بازی ها و رقابت های این دو شود.

شب هنگام است.دکتر فاطمی پنهان شده است.شهر سوت و کور است.مصدق آماده می شود تا به جرم خیانت خود را تسلیم کند.لبخند به آسانی از لبهایی می رود که هیچ گاه فکر نمی کردند در پی ۳ روز،همه چیز نابود شود.

منزل "کاخ" غارت شده.هیچ چیز باقی نمانده است.

امروز ۲۸ مرداد است.انگلستان در یکی از مواد قانونی خود نوشته است "ورود هر حیوانی به کاخ سلطنتی ممنوع است مگر بز گاندی".

در طاقچه مصدق در تبعید،در احمد آباد،یک عکس گاندی است.مصدق گاندی سرزمینی بود که به قول آن قاضی شرافتمند انگلیسی در هر کجای دیگر دنیا بود مجسمه ای از طلا ازو درست می کردند.اما مصدق رفت.

۲۸ مرداد یکی از ننگین ترین روزهای تاریخ ایران است. 

مصدق،مرد سال در مجله تایم

لباس پوشیدن دکتر علوی نیا،راه رفتن او،گفتار او به صورت کامل درخور و شایسته یک انسان بود که می توان به او نام "مقدس استاد"را داد.نخستین دیدار من با ایشان در درسی صورت گرفت به نام"افلاطون گرایی و غیر افلاطون گرایی در ریاضیات".ارائه این درس از سوی این بزرگمرد توأمان بود با دوره شدید افسردگی و نا امیدی این بنده خطاکار.با نا امیدی کامل در دانشکده فلسفه علم در حال قدم زدن بودم که ناگهان مردی را دیدم به شدت خوش پوش،با کت و شلواری شیک ،یک بارانی تمییز و کفشهایی که با دقت کامل واکس زده شده بود و یک چتر بلند،البته سبیل هایی که به شدت جلب توجه می کرد و به ایشان سیمائی مانند سیمای نیچه داده بود.

درس آغاز گشت،ایشان بعد از صرف یک فنجان چای در سر کلاس،بحث را از ویتگنشتاین شروع کرد و با دقت از روی یاداشتهایی می خواند که بعدا مقدمه ای شد برای کتابی به نام "معرفت شناسی ویتگنشتاین و کواین در ریاضیات".سکوت های ممتد ایشان توأمان با تمرکز،که گاهی که این سکوت به چیزی حدود ۵ دقیقه می رسید مرا بدان باور می رسانید که بر خلاف افرادی که طوطی وار از روی کتاب مطلبی را می نویسند و می خوانند،ایشان از نو در حال فکر کردن در اموراتی است که سعی در انتقال آنها را دارد.

در اینده دیدار هایی دست داد.معروف ترین این دیدار ها در نشر باغ،روزی که فروشنده آن مغازه با بی احترامی کامل با این مرد صحبت کرد و چون فهمید من شاگرد ایشان هستم و با ایشان سلام و علیکی کردم،سعی کرد این مرد نازنین را در جلوی من کوچک کند.و با وقاحت تمام گفت"انسانی که استاد فلسفه است،اگر درویش باشد یک احمق تمام عیار است"

در چشمان دکتر علوی نیا اشک حلقه زد و با ناراحتی کامل از مغازه خارج شد در حالی که حتی یک کلمه پاسخی به آن مرد وقیح نداد.

مدتها دیداری با ایشان نبود،تا ایشان از فرصت مطالعاتی خود از دانشگاه هاروارد بازگشتند،در اولین دیدار با من سلام گرمی کردند و گویی من را با فردی دیگر اشتباه گرفتند،با گرمی از خاطراتی مشترک از هاروارد تعریف می کردند،من هم هیچگاه در ذوق ایشان نزدم و هر بار دیگر که مرا می دیدند با گرمی سوآل می کردند "آیا دیگر به هاروارد نرفتید؟"

سهراب علوی نبا از نظر حقیر،فردی بود که حتی راه رفتنش با دیگران متفاوت بود،اگر یک روز ایشان در میدان تجریش می دیدید،به سرعت در می یافتید انسانی خاص و با فرهنگ در حال قدم زدن است،که حتی سلوک و شیوه راه رفتن ایشان،با عوام که هیچ حتی با خواص و همکارانش تومانی صد نار متفاوت است.

علوی نیا خاموش شد،اما وجود افرادی نادر از آن دست،مرا امیدوار می سازد که در این آشفته بازار علم و خرافات،در این دنیا که به قول مرحوم دکتر امیر حسین آریانپور دوره حکومت دلار است و دلال هایی که با پول های باد آورده زندگی می کنند،هنوز شرافت،صداقت،انسانیت و پرستیژ خیلی با ارزش تر و مقدس تر می تواند باشد.وجود افرادی از دست سهراب علوی نیا نشانه ای از امید در دل دانشجویانی زنده نگه می دارد که نمی توانند جامعه و مناسبات پوچ و بی ارزش آن را تحمل کنند،به آنان می آموزد که هستند افرادی که عشق یک ساعت مطالعه را با هیچ متاع دیگری عوض نمی کنند،به آن سرخوردگان بیچاره می آموزاند که استادی دانشگاه یک جایگاه رفیع انسانی است،چایگاهی که هر فردی به هزار دوز و کلک نمی تواند از نردبان آن بالا رود،بودن علوی نیاها نشانگر این گفته است که:

"شخصیت و کلاس را نمی توان آموخت.یا با شخصیت هستی و یا نیستی،زیاد تلاش نکن."،می توان به زور یک مدرک دکتری گرفت،اما نمی توان به زور احترام دیگران را خرید.می توان دیگران را مجبور کرد به زور احترام کنند،سلام کنند،اما نمی توان آنان را واداشت که از عمق وجود برای تو احترام قائل باشند.و علوی نیا با منش و روش خود شاید بعد از گذر ۱۰ سال در جایی به اسن دانشگاه سومین نفری است که در من احترام ناب ایجاد می کند.او بود که نبودنش مرا به گریه ای عمیق انداخت،هق هقی که باز دردها و رنجایم را بالا آورد،شوک نبودن او سهمگین است.از مجلس ختم تا منزل به شدت افسرده بودم و گاه اشکی جاری می شد.از خود می پرسیدم با این قحط الرجال به کجا می رویم؟

امروز چند تا دکتر صدیقی،دکتر علی اکبر سیاسی،دکتر اکبر،دکتر زرین کوب،دکتر آریانپور،دکتر متین دفتری،دکتر شایگان،دکتر قریب،دکتر معظمی،دکتر یوسف علی آبادی،... داریم؟

او برای من نمود این جمله است که "هر آشغال کله ای ،استاد نیست"

علوی نیا خاموش شد،اما او به من آموزاند که چگونه می توان در بین کالیکاتورهایی به نام استاد،با اعتماد کامل استاد بود.چگونه می توان خود بود و چگونه می توان به دیگران فرصت مقایسه داد.از این پس نمی توان مردی سر به زیر را دید که با کیف کهنه و قدیمی خود به ارامی از سر پائینی دانشگاه ارام و با نجابت خاص خودش راه می رود.دردناک است.

روحش شاد و چون می دان خوشخال می شود که با عبارت "فقیر" خطاب قرار گیرد این نوشته را تقدیم می کنم به

استاد "فقیر" دکتر سهراب علوی نیا[ی نعمت ا...هی گنابادی]

مراسم در گذشت اخوی مکرم ایمانی مرحوم دکتر علوی نیا در کرج

سعید حنایی کاشانی

همه چیز از روزی آغاز گشت که برای نخستین بار "گوش بریده" را دیدی،دوستی ات با گوش بریده مقدمه دوستی با من بود.آیا یادت نیست که چقدر روزهای نخست ذوق بودن با مرا داشتی؟یادت می آید آن روزها که پیوسته قدم می زدی؟یادت می آید که که چقدر جلوی آیینه...؟من به تو اعتماد کردم و همه چیز به تو دادم.آیا این گونه نبود؟آیا یادت نیست چقدر از دستانت با دقت محافظت می کردی و پیوسته می گفتی دستانت از برای من است؟چه شد؟

سالها گذشت از آن روزها،بزرگ شدی،اما روزگار سرنوشتت را به گونه ای رقم زد که خودت هم نفهمی چه شده و چه بر رابطه من و تو و او گذشته است.جسور تر شدی،اعتماد به نفس پیدا کردی،دیگر مرا که می دیدی دستانت نمی لرزید.اما چه بر سرت آمده است؟

ایا نمی دانی زمانی که به هر جا که می روی،دیگران می بینندت،مرا هم می بینند؟آیا نمی دانی که زمانی که دراز کشیدی در سرزمین بی هم-زبانی،شبگرد از کوچه می گذرد و فریاد می زند بخواب پسرک،شب دراز است و قلندر بیدار؟نمی دانی که اسمت نام مرا خورده است؟چرا دیگر با من نیستی؟از چه می ترسی؟می ترسی دیگران به دلیل من ستایشت کنند؟

"گوش بریده"،چه بر سر دوستت آمده است؟آیا پسرک نمی گفت که تو دفترچه خاطراتش هستی؟نمی گفت ساعت ساعت کودکی اش با تو گذشته است؟آیا تو را هم رها ساخته است؟نمی گفت روزی را می بیند که در یک بامداد نم گرفته و غمگین،در حالی که تنهایی فرا گرفتتش،در گوشه ای کز می کند و در حالی که می داند چندانی از عمرش باقی نمانده است،یاد "درویش" می کند تا یاد کودکی اش کرده باشد؟بلند شو،پاشنه گیوه ات را بکش رفیق،بدان رفاقت ما با هم مسأله ای نیست که خاتمه ای داشته باشد.

چه شده؟راه رفتنت را که می بینم،دلم به حالت می سوزد.چرا اینگونه شده ای؟آیا گرمای تابستان را از یاد برده ای که چگونه از برای شناختنم،هر هفته چندین بار سراغم می آمدی؟اما امروز که مرا می شناسی،حتی دیگر کمتر ثانیه ای زحمت به خودت می دهی تا به این دفتر خاطرات روزانه رجوع کنی.نمی دانم که اینگونه با قاطعیت می گویم درست است یا نه،اما دلم برای به هیجان آمدنت تنگ شده،دلم برای روزهایی که در منزل می ماندی و با هم خلوت می کردیم تنگ شده است.دلم برای آن عزت نفست تنگ شده که هیچ گاه زیر قولت نزدی و هیچ گاه سر دوستیمان را به دیگران نگفتی،بارها "گوش بریده" را در خیلی جاها دیدی،اما هیچ گاه نگفتی که گوش بریده دوست نزدیک ماست.

روزی می گفتی روزگاری را می بینی که در یک منزل نم گرفته،در حالی که نفت بخاری تمام شده است،زیر لحافی کز کرده ای،می دانی باید اجلت را بخوانی،باید زمان مردن،قبل از یک ثانیه تمام زندگی ات از جلوی چشمانت عبور کند.می گفتی،درویش پسر حاجی بشیر را می بینی،شور و شعفش را می بینی در آن هتل معروف،آن شبی که درشکه اش در تصادفی خرد شد،شکم اسب درشکه پاره شد و جنازه درویش،آن یگانه "انجمن اخوت" نقش بر زمین شد،آن را هم می بینی آن هم بخشی از کودکی است.می گفتی رنگ و بوی "درویش"همان رنگ و بویی است که باید زمانی که به سرزمین نا-همزبانان می روی حس کنند."درویش" من و تو ساده بود،من و تو هم ساده هستیم،امروز چنانچه بارها هنوز از دور دیدمت،یقین دارم هنوز هم ساده هستی،اما دیگر آنی نیستی که زمانی بودی.

گذر کرد رابطه ما،یاد "حبیب" می کنم این روزها،یادت هست روزی که از پسرکی،که مثل تو زمانی عزیز و دلبند من بود،برایت گفتم.چه زود عاشقش شدی،حتی بر رابطه من و او ذره ای رشک و حسادت نبردی.حبیب هم مثل تو بود.او هم با دست خودش نابود کرد خودش را.بارها رفتی سر قبرش.یادت هست؟شاید اولین پسرکی باشی که وجود پسرکی دیگر را در زندگی دخترک خودت تحمل کردی.

یاد بابا بزرگ میکنم.می گفت نوه ام از هم بهتر است."بایی" هم زود مرد.راستش همه کسانی که می شناختی یا زود خودشان رفتند یا تو زود عذرشان را خواستی.اما همواره درگیر بودی چگونه باید عذر خودت را بخواهی.اما بدترین کاری که کردی این بود عذر مرا خواستی.مگر من چه کرده بودم؟

بابا بزرگ را به خاطر داری.یاد "مصدق" می کرد.یادت است می پریدی وسط و می گفتی "مصدق خر است"،"عارف خر است"،"درویش خر است" و ...چه حرصی می خورد زمانی که می گفتی ۲۸ مرداد قیام ملی بود،او هم فریاد می زد پسرک سر به سرم مگذار،اما تو بهترین "پسرک" من هستی.

باز هم زمان می گذرد،"دایی هوشنگ" را به خاطر آوردم.دوستش داشتی،او هم رفت.باز من و تو بودیم و "گوش بریده"."پپری" هم رفت.اما دیگر نه من بودم و نه "گوش بریده".

دیگر همه چیز تمام شد.هیچ چیز باقی نماند.تو سالها پیر شدی،دیشب خوابت را دیدم که همه اینها از مقابل دیدگانت می گذرد،حس کردم تمام شدی،برایت نوشتم تا بدانی  من به تو فکر می کنم.

نمی دانم آیا هنوز رویا ات این است که یک کشاورز ساده شوی،با گیوه روستایی ات در روستا مشغول باشی و "گوش بریده" هنوز در کنارت باشد.اگر هوس کردی زمان نهار، دخترک روستایی برایت یک لقمه نان و سبزی آورد،می توانی یقین داشته باشی که هنوز در آن روستا دخترک منتظرت است.می توانی همه چیز را فراموش کنی،حتی قول هایت را.اما آیا کودکی ات را می توانی فراموش کنی؟

هر روز باران می بارد و خوابت را می بینم.تصور می کنم زیر لحافت از سرما داری می لرزی،نمی دانم ایا "سل ات" بد خیم شده است و نمی دانم ایا آخرین "ابوعطا" را گوش می دهی یا نه.افسوس اگر مرده باشی.

برای کودکی هایت و اروزهایت

م.ا

گاه که عرصه بر تو تنگ می آید دوست داری چشمانت را ببندی و به باغ آرزوهایت بروی.چقدر دوست دارم همسرم را با کتک،با بدن برهنه از منزل بیرون کنم.دوست دارم با بدن کبود،زیر ضربات مشت و لگد،وحشیانه چنان از خود برانمش.نمی دانم اصلا آیا همسرم هست یا نه؟فقط دوست دارم دیگر نباشد.یک موجود آویزان که دنیای نفهمی است.زمانی که از پله ها به پائین می غلتد،و مانند یک روزنامه مچاله در پائین پله ها نقش بر زمین می گردد،خیالم آسوده می شود.دوست دارم ننگ عریان رفتن در خیابان،مانند پتکی بر سرش فرود آید،تا درک کند چقدر از او و هر کس دیگری که می توانست جای او باشد نفرت دارم.باید عجله کرد.دیر هنگام است.باید از نو شروع کرد.باید گذر سن،را با تلاش جبران کرد.باید به آنها نشان دهم،که عبور از ۳۰ چیزی را تغییر نداده است.۳۰ سال از سن من گذشته،من هم ۳۰ سال دیر به دنیا آمدم،پس ۶۰ سال عقب هستم.آرزو می کنم ای کاش گردن آن زن شکسته باشد.جنازه اش،برهنه در پای پله ها افتاده باشد و همانجا،به درک فرستاده شده باشد.باید مقداری وحشی بود.دوست دارم یک صفحه بگذارم،تا ننگ بودنش مرا آسوده سازد.

Sound Of Silence

Hello darkness, my old friend
Ive come to talk with you again
Because a vision softly creeping
Left its seeds while I was sleeping
And the vision that was planted in my brain
Still remains
Within the sound of silence

In restless dreams I walked alone
Narrow streets of cobblestone
neath the halo of a street lamp
I turned my collar to the cold and damp
When my eyes were stabbed by the flash of
A neon light
That split the night
And touched the sound of silence

And in the naked light I saw
Ten thousand people, maybe more
People talking without speaking
People hearing without listening
People writing songs that voices never share
And no one deared
Disturb the sound of silence

Fools said i,you do not know
Silence like a cancer grows
Hear my words that I might teach you
Take my arms that I might reach you
But my words like silent raindrops fell
And echoed
In the wells of silence

And the people bowed and prayed
To the neon God they made
And the sign flashed out its warning
In the words that it was forming
And the signs said, the words of the prophets
Are written on the subway walls
And tenement halls
And whisperd in the sounds of silence*

یک دسته کاغذ پر از محاسبات عجیب و غریب را به دست می گیرم.نمی دانم هنوز کشیدن نمودار های فاینمن هم حسنی حساب می شود؟یا باید رفت سراغ ماتریکس اس؟آنجا این حرف ها باب است.باید عجله کنم.می دانی همه چیز از کودکی شروع شد.اینقدر این اسم جلو من آورده شد،که ناخود آگاه حساسیت مرا جلب کرد.آنقدر که همواره تصور می کردم باید آنجا باشم.باید رفت.هر چند دیر شده.

لباس همواره چیزی بود که من را به شدت مشغول خود می کرد.عینک کائوچویی،کفش های مدل انگلیسی،کت شلوار راه راه،از اون پیراهن های تنگ بشور و بپوش.کراوات آبی ساده و یک ساعت سنگین مردانه.نمی دانم آیا مدل موها و خط ریش آنجا هم بدین گونه است؟نمی دانم آیا رگه های موی سپید بدین معناست که دیگر دیر شده؟و دیگر کسی حاضر نیست روی من سرمایه گذاری کند؟زمانی هر کس بزرگ بود به آنجا می رفت؟اما آیا من هم بزرگ هستم؟باید حرکت کنم.اسم "جفری چو"در ذهنم موج می زند.سرزمین نخل ها.باید رفت.

سوار بر ماشین می شوم.یک "دوج".سقف بالاست.به این فکر می کنم که سالها و سالها همه من را یک بچه خرخوان می دانستند که نمی تواند حتی دست یک زن را بگیرد.اما امروزه همه چیز تغییر کرده.امروز حتی کتابدار کتابخانه،انتظار آن را می کشد که وارد مخزن شوم و خود را برساند و دست در گره کراواتم کند.گویا ظاهر شدن موهای سپید بر شقیقه ها رمز پایان تنهایی دوره نوجوانی است.گاه فکر می کنم اگر می دانستم اوضاع اینگونه می شود،اول به آنجا می رفتم و تا زمانی که موهای سپید بر شقیقه هایم ظاهر نمی شد،در آنجا هر کار که می توانستم انجام می دادم و سپس آنکاری را می کردم که هر مردی با موهای سپید بر شقیقه اش می کند.

ماشین در حال حرکت به سمت آنجاست.رادیو را روشن می کنم.

Are you going to Scarborough Fair
Parsley, sage, rosemary and thyme
Remember me to one who lives there
She once was a true love of mine

On the side of a hill in the deep forest green
Tracing of sparrow on snow-crested brown
Blankets and bedclothes the child of the mountain
Sleeps unaware of the clarion call

Tell her to make me a cambric shirt
Parsley, sage, rosemary and thyme
Without no seams nor needle work
Then she'll be a true love of mine

On the side of a hill a sprinkling of leaves
Washes the grave with silvery tears
A soldier cleans and polishes a gun
Sleeps unaware of the clarion call

Tell her to find me an acre of land
Parsley, sage, rosemary and thyme
Between the salt water and the sea strand
Then she'll be a true love of mine

War bellows blazing in scarlet battalions
General order their soldiers to kill
And to fight for a cause they've long ago forgotten

Tell her to reap it with a sickle of leather
Parsley, sage, rosemary and thyme
And gather it all in a bunch of heather
Then she'll be a true love of mine**

چقدر خسته هستم.باد در موهایم می پیچد،چقدر دیر شده است.آیا روزی به آنجا می رسم؟با ۶۰ سال تاخیر؟دردناک است.

*و** از پاول سایمن هستند.

زمانی که زلزله از دل یک دانشکده بیرون می آید و لبخند گستاخ وار مبدع زلزله،هم بویی از تحقیر دارد و هم بلاهت،زمانی که ریسمان ها پی در پی بر پشت نحیفت شلاق می زنند و زمانی که همه مشغول لیسیدن آلت تناسلی علم هستند تا ترشحات آن را سند افتخار خود بدانند...

من و تو مهدی تا به چه اندازه تنها هستیم،دوست دوران نکبت بار من.ما قربانیانی در جزیره جزامیان هستیم.همگان در دنبال ما هستند تا با بوسه آن عفریت را بر جان ما اندازند...زمانی که حتی ادرار کردن بر دیوار آن دانشکده نمی تواند چشمان بسته شده دیگران را باز کند،چه باید کرد مهدی؟

هیچ.قسمتی از شخصیتت را که ارث پدری آن قحبگان است بدانان واگذار نما،تا عقده هایشان ارضاء شود و با نیمه دیگرت که مالامال از درد و رنج است به زندگی ادامه بده.آن تکه که با شنیدن یک موسیقی دوران نکبت بار،یا از ترس شدید به لرزه می افتد و یا باید بارها و بارها در تب شبانه از بستر با فریاد می جهد و می بایست اینقدر قوی شده باشی که در میان خواب های آشفته ات تشخیص دهی آن دوران گذشته است تا با فریادت خواب را از همسرت نگیری.باید اینقدر هوشیار و قوی شده باشی که بدانی اکنون یک مقطع بالاتر هستی و همه اینها یا گذشته و یا یک شوخی تلخ بوده است.

آه مهدی،شاید باور نکنم چه گذشته و گاه شک کنم آیا گذشته یا نه؟باید تمرین کنم تا اکنون هم شب امتحان دستم به سمت ایندرال و لیبریوم نرود.

چقدر زود به هم پناه آوردیم.به مامان(یایی)گفتم:این مهدی است آقا است و فقط سیگاری است و تو هم به مامان گفتی:این بهرام و از تمام مفاسد موجود،اعتیاد به سیگار را دارد.تا بتوانیم راحت و راحت این دوران پر از نکبت را تحمل نماییم.

مهدی،ما ابراهیم بودیم.به راستی چند بار از میان آتش رد شدیم؟آه ابراهیم چقدر تو را خوب می فهمم.تو به راستی همان هستی که کیرکگارد می گوید.همان که همیشه اسیر رنج است و آتش.چقدر اخلاقی زیستن دشوار است.

چقدر سکوت توأمان با اضطراب کافه ها را دوست داشتم.چقدر دوست داشتم که گاه پشت فرمان در اتوبان از خنده به بدبختیمان،مجبور بودی به کنار بزنی تا به خیک گنده یک خدا نشناس بخندیم.تا به چه اندازه شیپورچی مکانیسین،با آن چشمان از حدقه در آمده مضحک می نمود زمانی که به زیبا رویی نگاه  روا می داشت. چقدر جذاب است دیدن دکتر داندانپزشک!!! در کوه آن هم با چه کسانی.

چقدر زجر آور بود آموختن نسبیت خاص،و چه دلنشین با تو نشستن و ژست درس خواندن در آوردن.چقدر برنامه ریزیهایت که هیچ وقت بدان عمل نمی کردی با شور بود...

نمی دانم.تمام این دوران از مقابل چشمانم عبور می کند اما نمی دانم از کجایش بگویم دوست دوران نکبت بارم.اگر بگویم تو تنها برگ برنده من بودی در این کثافت،چیزی بیهوده نگفته ام.گاه یک خواب و یک رویا و یا یک بحث و تجدید خاطره مرا در درون آن منجلاب پرتاب می کند و گاه برای بیرون آمدن از آن می بایست دوباره تمامی آن مراحل را طی نمایم.

چقدر نام "شریف"،آن روسپی خانه و آن فرومایگانی که قصد در انداختن طرحی نو را دارند برایم تهوع آور و پوچ است.چقدر متأسفم که جوانی و اشتیاق زندگی را در آن روسپی خانه گم کردم.به راستی امروز ارزش آن چیزی که گم کردم و ندارم درک می کنم.

خدایا مرا به چه قیمتی پخته کردی؟

مهدی جقدر دردناک بزرگ شدیم.زمان زایش گریه کردیم اما اینجا چنان مبهوت بودیم که حتی امان گریه نداشتیم.

آری جناب دکتر،لیس بزن.بی شرفی و پستی را لیس بزن،که اگر یک فیزیکدان نامی نشدی یک پست فطرت حقیقی و یک پفیوز به تمام معنا باشی.لیس بزن تا عقده ارجاعات کم مقالات کمترت بر طرف شود.لیس بزن تا علم به ارگاسم رسد و تو سیراب شوی.لیس بزنید آقایان"قطب"،بگذارید سرمایی که ناشی از رخوت فکری تان است برطرف شود و منجمد نشوید.بگذارید باز هم بتوانید قدم در قطب که یک اتاق ۴*۴ است بگذارید.قطب شما دریوزگان هم به اندازه توان فکری تان است.آرزوهاتان هم به اندازه فکرتان است.بدانید دنیا برای بعضی انسان ها با یک شاخه گل هم زیبا می شود.

(برای برخی اساتید دانشکده فیزیک دانشگاه شریف)

۲-شاه می گويد :
« در اين مورد زياد فکر کرده ام. مصدق محاکمه می شود.( در اين موقع لبهای شاه می لرزيد) و به سه سال محکوم خواهد گشت ... رياحی نيز مجازات مشابهی دارد. ولی يک استثنا وجود دارد و آن، حسين فاطمی است . او هنوز دستگير نشده ولی به زودی او را پيدا می کنند. فاطمی، بيش ازهمه ناسزاگويی کرد. هم او بود که توده ايها را واداشت مجسمه های من و پدرم را سرنگون و خرد کنند. او، پس از دستگيری، اعدام خواهد شد.»

۳-در گزارش سام عضو سفارت انگلستان در بيروت به وزارت خارجه در سی سپتامبر ۱۹۵۳ برابر هشتم مهر ماه ۱۳۳۲ طبق سند شماره ۱۰۴۵۸۴/۰۳۷۱F آمده است که:
«تا آنجا که از مطالب روزنامه ها دستگيرم شده، اوضاع چندان هم بد پيش نمی رود. هرچند اطلاعات محرمانه ای ندارم. به احتمال زياد، اميدوارم شما از جريان اوضاع راضی باشيد. مصدق قطعا" مشکل ايجاد می کند. به گمانم چون در حمام خون کشته نشد، تبعيد بهترين راه حل باشد. اعدام بی رحمانه، صرفنظر از غير انسانی بودن آن، ممکن است در مورد مصدق عاقلانه نباشد ولی شايد برای فاطمی، اگر دستگير شود، بهترين راه حل باشد. تا زمانی که اينگونه افراد زنده هستند و در ايران به سر می برند، هميشه خطر ضد کودتا وجود دارد، شدت عمل ضروری است...»

۴-آزموده گفت اگر وصيتی داريد بفرمائيد، شما که مکرر می گفتيد: من از مرگ ابائی ندارم و مرگ حق است. دکتر فاطمی پاسخ داد: “ آری آقای آزموده مرگ حق است و من از مرگ ابائی ندارم، آنهم چنين مرگ پرافتخاری، من ميميرم که نسل جوان ايران از مرگ من عبرتی گرفته و با خون خود از وطنش دفاع کرده و نگذارد جاسوسان اجنبی بر اين کشور حکومت نمايند.”

۵-قبل از اجرای حکم اعدام، دکتر فاطمی به آزموده می گويد:
“ آقای آزموده! مرگ بر دو قسم است، مرگی در رختخواب ناز و مرگی در راه شرف و افتخار و من خدای را شکر ميکنم که در راه مبارزه با فسادشهيد می شوم...”

۶-دکتر مصدق گفته است:
" اگر ملی شدن صنعـت نفت خدمت بزرگی است که به مملکت شده، بايد از آن کسی که اول اين پيشنهاد را نمود سپاسگزاری کرد و آن کس شهيد راه وطن دکتر حسين فاطمی است"

روز  ۱۹ آبان سال پر درد و دریغ ۱۳۳۳،روزی است خاص.روزی که مرحوم فاطمی در یک منزل مسکونی مخفی،زمانی که مأمورین شهربانی به قصد پیدا کردن یکی از توده ای های فراری آن منزل را جستجو می کردند،پیدا شد،مامور شهربانی بانگ بر آورد به دنبال چه بودیم و چه پیدا کردیم.افسر ما فوق بانگ بر آورد "آهسته سخن بگو،اگر مردم بفهمند که ما فاطمی را دستگیر کرده ایم ما را تکه تکه خواهند کرد".

اما همان روز ۱۹ نکبت بار رسید،مردی با ۴۰ خط تب بر روی برانکار،در حالی که از ضربات چاقو اراذل و اوباش به خود می پیچید،وارد میدان اعدام شد.آخرین تقاضایش که دیدار با پدر معنوی اش بود،رد شده بود.سیگاری کشید و با دکتر شایگان و مهندس رضوی صحبتی چند کرد و سپس برای همیشه خاموش گشت.اما آب از آب تکان نخورد.

تمام تلاش های حضرت آیت ا... زنجانی،برای نجات او و یا فرار دادن او ناکام ماند.حتی گوجه فرنگی هایی را که به دستور آیت ا... زنجانی به اتاق او فرستاده می شد،دردی را درمان نکرد.مردی در اتاق مجاوربود که در اثر ضربات چاقو و ضرب شتم شدید پس از دستگیری،تمام سیستم روده های مصنوعی او باعث خونریزی شدید داخلی شده بود.تنها ارتباط این مرد با جهان،نامه هایی کوتاهی بود بر روی کاغذ سیگار به حضرت آیت ا... زنجانی می نوشت.وزیر خارجه ای که در سفارت انگلیس را گل گرفته بود و نظریه پرداز ملی شدن نفت بود،پول گرفتن وکلیل نداشت.آقای زنجانی اصرار کرد که پول وکیل را او بپردازد،اما او سر باز زد،زیرا می دانست پس از مرگ دیگر کسی نیست که بتواند پول را عودت دهد.شمشیری ها زمانی که حاضر شدند با تمامی وجود پا به میدان گذارند،او سر باز زد.فقط حاضر بود از پول برادرش وکلیل اختیار کند.می دانست که به زودی فرزند خردسالش علی و همسرش تنها و بی پناه خواهند شد،اما زمان انتخاب رسیده بود.از حضرت آیت ا... زنجانی خواست که امکان تماس خانواده با برادرانش که اساتید دانشگاه پرینستون بودند و رفتن خانواده را انجام دهد.و ارتباط قطع شد.ایت ا... از زندان آزاد شد و هر چه اصرار داشت تماسش را با فاطمی ادامه دهد میسر نشد.تنها خواسته او از آیت ا... مشورت با مصدق بود که ببیند در دادگاه چگونه به سوالات آن بی شرافت ها پاسخ دهد.اما آن نیز ممکن نشد.

فاطمی رفت.مردی که نمونه شرف،صداقت و آزادی و وفای به عهد بود.

زمانی که شب کودتای ۲۵ مرداد مرحوم فاطمی،همراه با مهندس حق شناس و مهندس رضوی با لباس خواب در منازلشان دستگیر شدند و به میدان اعدم فرستاده شدند،پس از آنکه مصدق بر اوضاع مسلط شد،دکتر فاطمی با عصا و پای برهنه به سمت منزل کاخ روان شد.دم درب منزل غلامحسین خان مصدق،پسر مصدق فاطمی را دید،

گفت:"ا،آقا این چه وضعیه؟"

گفت:"این وضعیه که مماشات با انگلیس ما را به این روز انداخته و اگر امروز کاری جدی نکنیم همه ما را در این منزل به قتل می رسانند"

فاطمی وارد اتاق مصدق شد،مصدق با دیدن فاطمی شروع به گریه کرد و گفت"این چه وضعیه؟"

فاطمی گفت:"من از وزارت خارجه استعفا می دهم و مرا وزیر جنگ کنید"

مصدق گفت:"آقا من مرد قانونم،من ضمن احترامی که برای شما قائلم و مراتب تاسف من به خاطر وضع شما،من خلاف قانون عمل نمی کنم.خوتان برید و با لطفی وزیر دادگستری یک فکری بکنید"

اما افسوس که زخم ۲۸ مرداد بر این پیکره وارد آمد.افسوس...

روحش شاد...

با این اوصاف از هم جدا شدیم و تا قریب به ده سال از هم بیخبر بودیم،تا دوباره علایق مشترک ما را سر راه هم قرار داد.فیزیک و موزیک.در دانشگاه دوباره افتخار دوستی او را داشتم.با علاقه زیاد با هم نزد آقای رضا شفیعیان رفتیم.و پس از اتمام دوره نزد آقای م رفتیم.که در نهایت پسرک اخراج شد و باز کما فی السابق پشت در بود....

اکنون که پس از پانزده سال به مرور موج نوی سینمای فرانسه و ژانر سیاه، می پردازم اگرچه سایه آن خاطرات دوباره هویدا می شود،امّا در مقابل قرائتی جدید در ذهنم نقش می بندد. شاهکار چهارصد ضربه اثر فرانسوا تروفو هنوز با آن هیأت سیاه و سفید و سکوت های آزار دهنده اش،در خاموشی ژرفی غرقم می سازد.شاید چون بعد از 10 سال فاصله از دبستان و دبیرستان و محیط خشک و وحشتناک آن این فیلم گوشه ای از آن خاطرات دهشتناک را برایم دوباره به تصویر می کشد.امّا زمانی که به چهره انسان مرسوم تروفو نگاه می کنم نمی توانم برای ثانیه ای این انسان را درک کنم.تلقّی من از انسان فرسنگها با این ،آنتوان دوآنل،فاصله دارد.مناسبات نادرست اینگونه ساده و سطحی یک انسان را قربانی نمی کند.هنگامی که دوباره آخرین متروی تروفو را باز بینی می کنم،در می یابم این آوانگاردیسم،در ژرف ترین لایه های خود پیام آور پوچی است.یک پوچی دست ساز و غیر اصیل.

این مهم درآثار بزرگ ژان لوک گدار بیشتر مشهود است.سرباز کوچک یک قربانی نا آگاه است.که حتّی ثانیه ای نمی داند در پس چیست.عشقش در کلافی سر در گم به جای نخستین باز می گردد.و این داستان در گروه بیرونی دوباره تکرار می شود.تحقیر،روایتگر انسانهایی گیج است که نمی دانند در پس چه هستند.این گیجی مصنوعی است.زیرا در جهان بیرونی انسانها یی که اغلب در سلسله علّتها متوقّف می شوند،در حین کار و فعالیّت از هدف میپرسند،نه هنگامی که یک سیگار نیمه خاموش گوشه لب دارند و کلاهی کج به سر دارند و با کراواتی نیمه باز و اسلحه ای در دست با تردید به قتل یک انسان می پردازند.با این وجود دیالوگ ها عمیقا فلسفی هستند.گدار در سرباز کوچک،می گوید:همه انسانها ایده آلی دارند،تنها خداست که ایده آلی ندارد.آیا خداوند درگیر پوچی است؟که سوالی بسیار پخته و ناب است.آثار سیاه نیز بدین گونه هستند.ژان پیر ملویل در سامورایی،از قاتلی حکایت می کند که تنهاست و تنهایی به همان میزان او را از پا در می آورد که دشمنانش یا پلیس اینگونه میکنند....

برای یاد و خاطره ایو مونتان

آندره ای تارکوفسکی ،از دیالوگ های فیلم نوستالژیا

شب است.لحظه ای دلت به شدّت می گیرد و آرزو می کنی دوستی می داشتی که درکت می کرد،یک دوستی کودکانه به دور از نقش ها و ظاهر سازی ها.صدای زنگ خانه را می شنوی و میهمان ها از راه می رسند.پشت سر میهمانها یک سایه سیاه رنگ هویدا می شود.چیزی شبیه سایه یک گرگ.سرت از پنجره اتاق بیرون است و سیگاری در دست داری.خانواده دوست ندارند کسی بداند فرزندشان سیگار می کشد.ناگهان سایه سیاه رنگ به سمتت حمله می کند و به ناچار سرت را به داخل اتاق می بری.سگ در مقابل پنجره به روی دو پایش می نشیند و به صورتت معصومانه نگاه می کند.به دقّت سعی می کند دندانهایش را پنهان کند.وسوسه ای به جانت می افتد.پنهانی تصمیم می گیری با یک هدیه پیشقدم دوستی شوی.مگر همیشه چنان نکردی؟

تقدیم به بیژو(سگ)

به شدّت غمگین می شوم زمانی که دوباره این نوشته را می خوانم....

نوازنده ای معروف باشی.چقدر جلو آیینه نشستی و چقدر به دستانت نگاه کردی.چقدر تمرین کردی و چقدر از معاشرت دوری کردی.چقدر نوار خریدی و چقدر رویا بافی کردی.نام حبیب مدهوشت میکرد و آرزوی دیدار با پایور،یگانه رویای زندگیت بود.چقدر در حین نواختن خراب کردی و چقدر مدل دستانت را تغییر دادی.چقدر عدم تواناییت در ریز گرفتنآزارت می داد.چند روز با یک پاره آجر با دستانت تمرین کردی؟.چند صباح عمرت با پیر مردها گذشت؟و چقدر سعی کردی با آنانی دوست باشی که پاسخ سلامت را با اکراه می دهند.زمزمه کارهای درویش خان،عارف،مختاری،شهنازی،...چقدر دوست داشتی پس از اکران دلشدگان،با هنرپیشه نقش اوّل زنش نشستی داشته باشی؟(در ۱۲ سالگی)

هوا سرد است.تصویر ذهنی دخترک با تصویر عینی آن هیچ همگونی ندارد.باز مطابق معمول تصویر ذهنی تو از نمود بیرونی آن بسیار فربه تر است.امّا این بار حتماً بایست بازنده باشی،زیرا نخستین باری است که بدین حقیقت نایل آمدی که ذهن پویای تو،حقیقت را زایل می کند.و زانوان تو را در برابر حقیقت سست می سازد.هوای سرد،....آه چه معجزه آسا نوای چهارگاه را در ذهنت حس می کنی.زابلمرگت را ترسیم می کند و آوای مخالف مراسم تدفین محقّرت را به ذهن پریشانت یاد آور می شود.آه....حتماً جواب ها در چهارگاه موسی خان است.پرسان پرسان از بهارستان سر در میاوری.

یافتم.پاسخ حبیب است.حبیب سماعی.دایی هوشنگ مرحوم می گفت نابغه بوده.خودم تمام کاراش را سالها پیش مرور کرده ام.آشفته به ظهیرالدوله میروم.امّا نه به سان دهه شصتی ها.نه شلوارم آویزان است.نه لباسم تنگ است.نه در نافم خلخال دارم.نه علف می کشم و از پست مدرنیسم هم چیزی نمی دانم.به فروغ هم علاقه ندارم از پس از دیدن سولمازو اقامت در تیمارستان.به زور وارد می شوم.

پیرزن:دیوانه بوده.شبها با آیینه صحبت می کرده.می گویند سنتوررا زیر و رو کرده.....

بخش اوّل:سواران دشت امید*

بخش دوّم:حصار**

بخش سوّم:نوروز***

چه چیز قرار است اجرا شود؟شاید استراوینسکی،شوستاکویچ،سیبلیوس یا بروکنر.چرا به جایی آمدم که نمی دانم چه کسی رهبر است؟و چه قطعاتی اجرا می شود؟مهّم نیست.به همه آنها علاقه دارم.مردم سر جاهاشان مستقر می شوند.همه چیز آماده است.رهبر وارد می شود.چراغها نیمه خاموش می شوند....

چه می شنوم؟شاید پرستش بهارِ استراوینسکی،سمفونی بروکنری.